Na portalu www.relacjebiograficzne.pl prezentować będziemy wybrane relacje pochodzące z Archiwum Historii Mówionej DSH i Ośrodka KARTA.

AHM to największy w Polsce zbiór wywiadów biograficznych (ponad 5 500 nagrań audio i 122 wideo), obejmujący tematycznie niemal cały XX wiek. W AHM znajdują się wspomnienia na temat międzywojnia, II wojny światowej, czasów stalinizmu, Peerelu i okresu przełomu. Trafiają tutaj nagrania ze wszystkich projektów realizowanych przez DSH i Ośrodek KARTA.

Od wielu lat staramy się w miarę szeroko udostępniać materiał archiwalny w internecie, do tej pory prezentując głównie biogramy nagranych osób oraz streszczenia i fragmenty relacji audio i wideo (poprzez stronę www.audiohistoria.pl). Zdecydowaliśmy jednak pójść o krok dalej i jako pierwsi w Polsce zaprezentować pełny źródłowy zapis relacji w formacie audio lub wideo. Wszystkie zapisy źródłowe dodatkowo połączone zostały z transkrypcjami, które ułatwiają przeszukiwanie wywiadów. Portal będzie stale uzupełniany o kolejne relacje.

Relacje biograficzne to linearne, subiektywne narracje o całościowym indywidualnym doświadczeniu. Świadkowie opowiadają o swoich przeżyciach od czasów dzieciństwa, okresu dorastania, przez kluczowe dla nich doświadczenie wojenne, po teraźniejszość. Na Portalu udostępniamy wybrane wywiady możliwie przekrojowo prezentujące indywidualną pamięć o historii Polski w XX wieku. Pochodzą one z bardzo różnych projektów realizowanych przez zespół AHM w latach 2003-2015. W ten sposób chcieliśmy pokazać różnorodność i bogactwo tego zbioru. Wywiady koncentrują się na tematach takich jak represje nazistowskie i sowieckie, losy cywilów i żołnierzy powstania warszawskiego, niepodległościowe podziemie zbrojne w czasie okupacji i po 1945 roku, swoje losy opowiadają żołnierze różnych polskich formacji zbrojnych. Bardzo mocno reprezentowany jest także głos ludności cywilnej, czy też tzw. zwykłych świadków historii, opowiadających o życiu codziennym w różnych częściach przedwojennej i powojennej Polski.

Wybrane do portalu relacje to świetne przykłady wywiadów narracyjnych i biograficznych – trwają wiele godzin, rozmówca samodzielnie prowadzi opowieść o swoim życiu, a pytania do niego pojawiają się dopiero pod koniec nagrania. Ale w udostępnionym zbiorze znajdziemy także wywiady, które odbiegają od tych zasad – rozmówca niemal od samego początku odpowiada na pytania nagrywającego, często brakuje barwnej, samodzielnej narracji, gubiona jest chronologia. Nie wartościujemy jednak tych biografii i opowieści, każda z nich jest szczególna, jedyna. Wybierając relacje do portalu, chcieliśmy pokazać, czym może być wywiad biograficzny, jak różną posiadać strukturę i w jaki sposób kształtować się może pamięć świadków historii.

Na przestrzeni wielu lat zgromadziliśmy w AHM już ok. 30 tysięcy archiwalnych zdjęć i dokumentów. Staramy się, aby zeskanowane materiały archiwalne towarzyszyły w miarę możliwości każdej relacji nagrywanej przez zespół AHM. Na Portalu prezentujemy początkowo ok. 1000 z nich. Z jednej strony stanowią one istotne dopełnienie udostępnionych relacji, z drugiej stanowią wartość samą w sobie i ułożone zostały tematycznie.

Ze względu na bardzo osobisty charakter relacji, dostęp do nich możliwy jest po wcześniejszym zarejestrowaniu się (podstawowe dane, tj. imię i nazwisko, adres e-mailowy etc.) oraz zalogowaniu. Jednocześnie dostęp ten jest bezpłatny i nieograniczony czasowo. Mamy nadzieję, że dzięki temu ten cenny materiał źródłowy włączony zostanie do obiegu naukowego i popularnonaukowego, a nasz Portal przyczyni się do upowszechnienia historii mówionej jako sposobu zapisywania przeszłości.

Realizatorzy:

Jarosław Pałka, Maria Buko - koordynacja

Iwona Makowska – archiwalia

Magda Szymańska – współpraca

Rafał Majewski, Robert Radecki – prace programistyczne

Maciej Kamiński, Dariusz Krajewski – przygotowanie materiałów audio i wideo

Anna Mizikowska, Joanna Rączka, Anna Wolf – redakcja

Maria Buczkowska, Aleksandra Ciecieląg, Grzegorz Kaczorowski, Joanna Komperda, Maria Koral, Dominika Kossowska, Dominika Molak, Agnieszka Piasecka, Karolina Sakowska, Magda Szymańska, Marta Szymańska – transkrypcje

Kontakt: ahm@dsh.waw.pl